De Amsterdamse School streeft omhoog: verticale baksteen, de parabolische boog, het torentje zonder functie. Lydisch is de enige kerktoonsoort zonder neerwaartse trek. Zet ze naast elkaar en je hebt geen metafoor maar een maatvoering — de verhoogde kwart is √2, en dat is de verhouding van het vel papier zelf.
Zeven stenen, zeven tonen. Elke steen is een trap van de toonladder; hoe hoger de steen, hoe hoger de toon ten opzichte van de gewone ladder. Klik een steen aan, of speel de hele muur.
Zes van de zeven modi hebben een reine kwart: de toon die je terugtrekt naar het fundament. Lydisch niet. Daar staat een verhoogde kwart — de tritonus, ooit diabolus in musica genoemd — en die trekt nergens heen. Hij blijft hangen, en dat is precies wat de Amsterdamse School met baksteen probeert: hoogte zonder afsluiting.
Speel hierboven de modi na elkaar. In elke andere modus zakt er iets in. In lydisch staat één steen omhoog en zakt er niets.
De tritonus is exact een halve octaaf: 2^(6/12) = √2 = 1,41421… Dat is óók de verhouding van het A-formaat. Vouw een vel A4 dubbel en je krijgt A5 — dezelfde verhouding. Het interval keert terug in elke octaaf, en het vel keert terug in elke vouw.
Klik op het vel om te vouwen.
Formaat: 210 × 297 mm
Verhouding: 1 : 1,4143
Interval: verhoogde kwart
Elke vouw klinkt als dezelfde stap. Daarom kan de maatvoering van een lydisch ontwerp niet willekeurig zijn: elke trap is een macht van 2^¼.
| trap | factor | van 10 pt |
|---|---|---|
| tekst | 1 | 10 pt |
| tussenkop | 2^¼ | 11,9 → 12 pt |
| hoofdstukkop | 2^½ = √2 | 14,1 → 14 pt |
| titel | 2^(3/2) | 28,3 → 28 pt |
| naam | 2² | 40 pt |
Een ontwerp is lydisch als het alle drie doorstaat. Dit hoofdstuk draagt zelf de verhoogde kwart — zijn steen staat hoger dan de andere, en is teal.
Eén — elke maatstap is een macht van 2^¼. Lettergrootte, marge, blokhoogte, regelafstand. Geen ronde getallen omdat ze rond zijn.
Twee — niets wordt naar beneden zwaarder. Geen slagschaduw, geen zware voet. De slotband is lichter dan de kopband. De bladspiegel hangt hoog: boven smal, onder ruim.
Drie — precies één op de zeven eenheden is verhoogd en draagt de tritonuskleur. Die kleur is niet gekozen maar gerekend: de tritonus is de halve octaaf, en de halve omgang van de kleurcirkel is 180°. Baksteen ligt op 14°; 14 + 180 = 194°, en dat is teal.
#8B3C2A baksteen — de tonica
#3D7E8C teal — de verhoogde kwart
#C49142 okker — de terts, warm ertussen
#F4ECDC crème — het vlak
De stijl is niet bedacht voor een affiche maar voor een systeem. Hij draagt de ontwerpspecificatie van MarinUS: de bladspiegel op 1 : √2, de koppen op de trappen hierboven, en in elke band de vierde steen omhoog.
MarinUS — ontwerpspecificatie v0.2, lydisch · zes pagina's A4 · PDF